Un 8 de Març entàr’emancipacion ..

Article publicat en setmanèr La Setmana, n° 1098, deth 16 ath 29/03/2018

             Aqueth 8 de Març que pòt èster un omenatge aras hemnas en generau, encara un de mes qui non cambiarà pas brica era situacion subertot eths rapòrts hemnas-òmis. Drin miélher que pòt èster ua membrança dera situacion e deras lutas deras hemnas. A jo que’m pareish mes de profieit de hèr d’aqueth dia un moment de pensada ara nosta emancipacion. Qu’at disi “ara nosta”, hemnas com òmis, er’emancipacion qu’ei eth ahèr de tots.

Tres simbèus

Aquera data deth 8 de Març qu’estó perpausada per Lenin en 1921. Totun qu’ei era Clara Zetkin, revolucionària feminista, qui’n hasó en 1910 era proposicion ath parat dera 2au conferéncia internacionau deras hemnas socialistas, en tot hèr compte deths nombrós moviments arreivindicatius de hemnas der’epòca.

Augan entà nosauts occitans, eth 8 de Març que pren un sens particular. Tres hemnas que sòn en prumèra linha deth combat tà libertat, tres simbèus der’engatjament deras hemnas. Er’occitana Mireia Boya Busquet anciana diputada, engatjada en prumèra linha contra era reaccion espanhòla. Que ven d’acarà’s ath tribunau franquista dab dignitat e coratge deths grans. Er’occitana-curda Ebru Firat empresoada tostemps peth regime reaccionari turc, engatjada enas fòrças politicomilitaras curdas ena luta contra er’Estat islamic e tàra libertat e unitat politicoterritoriau de Curdistan. E’ra catalana Anna Gabriel anciana diputada e gavidaira dera C.U.P. com era Mirèia, perseguida tanben pera reaccion espanhòla, qui a causit er’insosmission e er’exili en Soïssa.

Er’engatjament politic deras occitanas qu’ei ancian. Dijà quasí 800 annadas a, hemnas, ara manòbra d’ua maquina de guèrra, que tuèn suth còp eth 25 de junh de 1218 Simon de Montfort davant eras muralhas de Tolosa. Qu’atèsta dera preséncia deras occitanas en prumèra linha en’arresisténcia antifrancesa. Uei, ena aquera continuitat aqueras tres hemnas que pòden simbolizar aquera jornada deras hemnas combatentas. Eth punh lhevat dera Mirèia que n’ei eth raliament vertaderament e qu’arrepresenta de plan eras occitanas com las desiri. Punh lhevat, arridolet gran aths pòts, qu’ei tot eth gòi de lutar e de véncer. Atau qu’apareish ath mond çò de mes avançat ideologicament e politicament. Entà nosauts ací qu’ei envit tà soscar eth noste occitanisme.

 

Hemnas en marge

En un dossièr de La Setmana de 2016 (1) dab un titol evocator “Occitanisme: quin reng ten la femna?”, qu’ei estada pausada era question qui travèrsa quauques mitans occitanistas. Era votz deras hemnas per’occitanisme qu’ei tròp sovent efemèra. Un tèxte que gesseish, un grop de hemnas que’s manifèsta ath parat d’ua amassada e tot que desapareish viste hèit, nada seguida, com ua incapacitat o impossibilitat de contunhar d’existir e d’exprimí’s. Eras arrasons que sòn encara de definir e de compréner. Que’s pòt desirar lhèu a despart que vàdia a tot doç ua votz occitanista feminista, hemnas que s’encontren, qu’escambien? Qui sap? Que l’espèri com at desiri eras Mirèia, Ebru e Anna que sian d’exemples e era hont d’ua aviada solida d’un feminisme occitanista e … d’ua occitanisme feminista.

Era preséncia deras hemnas qu’ei importenta per occitanisme. Que seré eth moviment Calandreta shens eras hemnas? Quina aviada estere possibla shens er’engatjament feminin enas condicions tan duras deth començar dab pagas e locaus precaris. Uei hemnas que son presentas com ensenhairas e animatoras deras associacions e atau qu’an hèit d’aqueth moviment era colomna vertebrau der’occitanisme. Que son presentas tanben ens mèdias, ens talhièrs culturaus ….

En hèit que podem diser que sòn presentas hens eths moviments qui foncionan, pr’amor qu’i asseguran eth tribalh dab seriós, aplicacion, engatjament, competéncia. Mes qu’aucupan tròp sovent un reng dusau o tresau peth moviment. Enas manifestacions hestivas que hèn eth tribalh ingrat qui hè cagar. Que sòn secretàrias,  dinerèras, que sòn ara caisha d’entrada, ar’intendéncia e aras cosinas. De hèit qu’aucupan eths marges dera manifestacion hestiva, mentre qu’eths òmis qu’asseguran er’abans com er’après deras installacions e que’s resèrvan eth servici ath bar, qui n’ei pas en marge mes ath contra ath còr dera manifestacion. Suras listas electoraus qu’asseguran era paritat devenguda obligatòria. Lavetz non sòn pas en davant tàd exprimí’s, tàd arrepresentar.

Feministas a despart

Que i a d’arrasons importentas qui explican eras hemnas e sustot hemnas feministas que tengan eth reng dusau, arrasons qui pertocan directament ara occitanisme politic de uei. Aqueth n’a pas besonh deras hemnas feministas, tot simplament.. N’i a pas nada necessitat tàd er’occitanisme actuau de promóver er’egalitat hemnas-òmis pera societat occitana com per’occitanisme. Aqueth que s’acontenta de situacions com eras descriutas ací dessús, dab hemnas qui accèptan de hèr eth tribalh ingrat. Lavetz n’a pas besonh d’occitanistas feministas, mes encara non las voi pas brica. Eras occitanistas qu’an de’n préner consciéncia.

Lavetz eras arrasons que sòn : Era prumèra, er’occitanisme de uei n’a pas qu’un objectiu, era defensa dera lenga occitana, defensa que mia en practicar “lobbying”. Aqueth combat qu’ei desseparat dera liberacion nacionau e sociau d’Occitània e deth cambiament dera societat occitana. Qu’ei ua politica qui necessita encontres dab notables e autoritats, de toca-manetas, e ua cèrta conivéncia. Eths òmis occitanistas qu’i tròban en prumèr ua arreconeishença personau, que’s considèran atau arrepresentants d’Occitània e deth pòple occitan, e qu’i cèrcan ua promocion personau professionau com notables. Aqueras concepcions que tròban un bon terrenh tàd enradigà’s, er’occitanisme qu’ei un moviment dera borgesia occitana. Valorizats atau e quitament escarrabilhats, eths òmis occitanistas n’an pas  nat besonh e sustot nada enveja de deishar era plaça signe de poder sociau e politic. Com elements d’ua borgesia occitana petita e mejana n’an pas nada enveja tanpòc de cambiar era societat. Tàd eths era madeisha societat dab drin mes d’occitan que seré pro. D’aulhors que i a d’arremercar era defensa dera lenga n’a pas nada fin, era nocion de defensa qu’ei fosca.

Era dusau arrason : Hemnas e sustot eras mes conscientas, eras mes feministas, que pausan d’autas questions qu’era sola “defensa dera lenga” e tàd aquerò non pòden pas acontentà’s d’aqueth occitanisme borgés productor de notables. Eth feminisme qu’arreivindica er’egalitat deths drets economics, sociaus, politics, eth cambiament deths rapòrts hemnas-òmis. De hèit que pausan era question d’ua auta societat occitana qui entraina ua partvirada ideologica e politica radicau desconeishuda der’occitanisme actuau. Que i a de hèr compte Occitània qu’a coneishut e lhèu que coneish encara eth partir deth païs de joenas hemnas en arrecèrca de libertat e d’emancipacion en tot huéger eras pressions dera familha, deth villatge, deths vesins qui hasèvan puishèu a ua vita sociau e intima libra. Qu’ei estat tot parièr tàths omosexuaus… Qu’èra un senhau hòrt d’opression e de besonh de libertat e d’emancipacion. Mes n’èra pas un ahèr d’òmis occitanistas eterosexuaus e ideologicament petits borgés.  Atau que sòn eras arrasons principaus de hemnas deishadas en reng dusau, un poder de notable de preservar e un cambiament de societat occitana desconeishut.

Tàd un occitanisme-feminista

Que pausi questions: hemnas presentas en moviment occitanista non serén pas tot simplament en atenta e en arrecèrca mes o mensh conscientas d’un moviment capable de perpausar un futur, un orizont politic, un cambiament dera societat occitana, de navèths raports sociaus?  Lavetz, non seré pas de hèr vàder un aut occitanisme, un occitanisme feminista?

A travèrs era question deth feminisme qu’ei pausat era question nacionau e sociau occitana. Non pòden pas èster desseparadas. Er’egalitat de drets non serà pas shens era liberacion nacionau d’Occitania e tot d’un temps era vaduda d’ua navèra societat occitana, e arrecipròcament, ua Occitània shens cambiament deths rapòrts sociaus hemnas-òmis non serà pas ua Occitània libra e emancipada. Eth moviment occitanista com comencet d’Occitània libra e emancipada non poderà pas existir shens hèr compte de tot aquerò.

Un occitanisme feminista qu’ei necèra. Lavetz que i a d’èster atentius a tots aqueths arretrèits, esitacions, criticas, menshidanças deras hemnas occitanistas. Que poden èster signes de questions politicas en atenta de resolucion. Ua transformacion deths rapòrts militants qu’a d’acompanhar era vaduda d’un aut occitanisme, mes encara qu’a d’èster eth navèth occitanisme.

Mes tot aquerò n’ei pas pro encara. Era liberacion nacionau e sociau d’Occitània, eth cambiament deth sistèmi economic e politic, non permeteràn pas d’ua faiçon lineària er’emancipacion. Er’aplicacion estricta dera paritat peth moviment occitanista, er’auhèrta de pòstes de responsabilitat aras hemnas non seràn pas pro tanpòc. Eth passat de lutas que ns’apren era revolucion economica e politica non sufeish pas. Era question deths cambiaments deths rapòrts hemnas-òmis qu’ei era question dera revolucion dera pensada, deras concepcions reaccionàrias, patriarcaus, deras tradicions. Aqueth combat tàd ua navèra ideologia, combat de maishant hèr, de longa durada, shens estanc, tàd “er’espelida de fòrmas de comunitats umanas radicaument navèras” (2) qu’a d’èster engatjat de tira.

Un moviment en rompedura qu’a de miar en intèrna en prumèr ua luta ideologica de tot moment tà feminisme e contra tota fòrma de sexisme. Aqueth poson der’emancipacion qu’a d’èster condemnat ubertament. Un moviment occitanista navèth que déu hèr vàder ua comission feminista cargada d’arbajar tot sexisme ena societat com en moviment occitanista, tà condemnar eths autors shens tardar. Er’avénguer d’un occitanisme de progrès que’s jòga ací e ara.

N’ei pas per azard s’era Mireia com er’Anna sòn tanben de gavidairas dera Candidatura d’Unitat Popular (C.U.P.) moviment qui afica ubertament eth sué feminisme. Ena carta politica que’s pronóncia tà « Lluita feminista i alliberament sexual i de gènere. » (3) Aqueth moviment, ath costat d’auts grops que participa eth 8 de març ara « Vaga general feminista » (4) N’ei pas un azard tanpòc de trobar era Ebru engatjada en combat deth pòple curd quan se sap era plaça deras hemnas en moviment curd de liberacion nacionau e sociau.         Eras Mirèia, Anna e Ebru que ns’arrepèran era plaça deth feminisme e der’engatjament deras hemnas en combat nacionau e sociau. Que’ns tornan tanben er’imatge deth retard der’occitanisme. Un aute occitanisme non vaderà pas shens hèr compte d’aquera situacion. Eth temps qu’ei vengut de s’i acarar.

 

Alan Sibé

(1) La Setmana, n° 1057, 2016

(2) Alexandra Kollontaï, La révolution, le féminisme, l’amour et la liberté – Tèxtes causits e presentats per Patricia Latour, Le Temps des Cerises.

(3) Candidatura d’Unitat Popular, Què és la CUP ?, cup.cat/activitat-politica

(4) CUP, Vaga general feminista,

 

Daissar una responsa

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Cambiar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Cambiar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Cambiar )

Connecting to %s